İlk defa kendi bütçemi yazmaya oturduğumda en çok zorlandığım şey, paranın nereye gittiğini bilmemek değildi; hangi harcamanın "kaçınılmaz", hangisinin "keyfi" olduğuna karar vermekti. Elektrik faturasıyla hafta sonu sipariş ettiğim pizzayı aynı satıra yazınca tablo tamamen anlamsız hale geliyordu. İşin düğümü çözülmeye başladığında fark ettim: sabit giderlerimi ayrı bir listeye çıkarmadan hiçbir plan tutmuyor. Aşağıda o listeyi nasıl oluşturduğumu, hangi kalemleri nereye koyduğumu ve yol boyunca yaptığım hataları anlatıyorum.
Sabit gider, tutarı ve ödeme zamanı büyük ölçüde öngörülebilir olan, her ay (ya da düzenli aralıklarla) tekrar eden harcamadır. Buradaki kilit kelime "öngörülebilirlik". Kirayı ay başında ne kadar ödeyeceğimi biliyorum; markette ne kadar harcayacağımı bilmiyorum. Bu yüzden kira sabit, market değişken kalemdir.
Bir de arada kalan bir grup var: yarı değişken giderler. Elektrik, su, doğalgaz her ay geliyor ama tutarı mevsime göre oynuyor. Ben bunları sabit tarafta tutuyorum, sadece yanına 12 aylık ortalamayı yazıyorum. Böylece kışın gaz faturası ikiye katlandığında bütçe altüst olmuyor.
| Kategori | Kalemler |
|---|---|
| Barınma | Kira veya konut kredisi taksiti, aidat, elektrik, su, doğalgaz, internet, çöp/temizlik payı, DASK ve konut sigortası |
| Ulaşım | Toplu taşıma kartı yüklemesi, araç kredisi taksiti, trafik sigortası, kasko, muayene ve bakım için ayırdığınız aylık pay, otopark aboneliği |
| Finansal yükümlülükler | Kredi taksitleri, kredi kartı asgari yükümlülükleri, bireysel emeklilik katkı payı, hayat sigortası, kart yıllık ücreti |
| Abonelik ve üyelikler | Telefon hattı, müzik ve dizi platformları, bulut depolama, spor salonu, dernek/oda aidatı, yazılım abonelikleri |
| Aile ve eğitim | Okul taksiti, servis ücreti, kreş, kurs, çocuk için düzenli ödemeler, evcil hayvan mama ve veteriner payı |
| Sağlık | Düzenli kullanılan ilaç, özel sağlık sigortası primi, kronik takip masrafları |
Bu tabloyu kendi hayatınıza göre kırpın. Benim listemde otopark yok, ama üç aylık aidat var. Sabit gider örnekleri kişiden kişiye şaşırtıcı biçimde farklılaşıyor; hazır bir şablonu olduğu gibi kopyalamak yerine hesap dökümünüzden üretmeniz çok daha isabetli sonuç veriyor.