Nakit ve Harcama

Enflasyon Tasarruflarınızı Nasıl Etkiler?

Birkaç yıl önce bir kenara ayırdığım parayı bozdurmak zorunda kaldığımda fark ettim: Hesabımdaki rakam aynıydı ama o parayla alabildiklerim yarı yarıya azalmıştı. O gün benim için bir dönüm noktasıydı. Tasarruf etmenin tek başına yetmediğini, biriktirdiğim paranın değerini de korumam gerektiğini o zaman anladım.

Enflasyon tasarruf dengesini kuramayan biri, aslında her ay disiplinle para biriktirirken sessizce fakirleşebilir. Aşağıda, bu konuda yeni olan birine kendi deneyimimden yola çıkarak anlatacaklarımı sıraladım.

Enflasyon Aslında Ne Yapıyor?

Enflasyon, paranın satın alma gücünün zamanla azalması demek. Yani cebinizdeki 1.000 lira bugün bir alışveriş sepeti dolduruyorsa, bir yıl sonra aynı sepeti doldurmaya yetmeyebilir. Rakam sabit kalır, karşılığı erir.

Burada kritik kavram reel getiri. Paranızın yıllık kazancı enflasyonun altındaysa, nominal olarak kazanıyor görünseniz bile gerçekte kaybediyorsunuz. Kabaca şöyle düşünebilirsiniz:

Durum Nominal getiri Enflasyon Sonuç
Yastık altı nakit %0 Yüksek Belirgin reel kayıp
Düşük faizli vadesiz hesap Çok düşük Yüksek Hâlâ kayıp
Enflasyona yakın getirili araç Enflasyon civarı Yüksek Değer korunur

Adım Adım: Tasarrufunuzu Enflasyona Karşı Korumak

  1. Önce kendi enflasyonunuzu hesaplayın. Genel enflasyon rakamı herkes için aynı değil. Ben harcamalarımı kategorilere ayırdığımda gıda ve ulaşımın bütçemin çok büyük bir kısmını kapladığını gördüm; dolayısıyla benim hissettiğim artış ortalamanın üzerindeydi. Son altı ayın market fişlerine, fatura tutarlarına ve yakıt harcamalarına bakıp kendi sepetinizin ne kadar zamlandığını çıkarın. Gider kategorilerini sınıflandırmayı anlatan içerikler bu noktada işinizi kolaylaştırır.
  2. Acil durum fonunu ayrı tutun ve likit bırakın. Enflasyon korkusuyla tüm parasını uzun vadeli araçlara bağlayan çok kişi tanıdım. Sonra beklenmedik bir masraf çıktığında zararına bozdurdular. Ben 3-6 aylık zorunlu giderim kadarını her zaman hızlı ulaşabileceğim bir yerde tutuyorum. Bu kısmın amacı kazanmak değil, hazır olmak.
  3. Nakdi boşta bekletmeyin. Acil durum fonunuz bile vadesiz hesapta durmak zorunda değil. Faiz işleyen, gün sonu bakiyeye getiri veren hesaplar ya da kısa vadeli mevduat seçenekleri kayıplarınızı azaltır. Küçük bir farkmış gibi görünür ama yıl sonunda hissedilir.
  4. Tasarruf oranınızı enflasyonla birlikte artırın. Ayda 1.000 lira biriktirme hedefiniz varsa ve fiyatlar yükseliyorsa, aynı 1.000 lira geçen yılkiyle aynı anlamı taşımaz. Ben her gelir artışında tasarruf tutarımı da orantılı olarak yukarı çekiyorum. Zamlanmış maaşın tamamını harcamaya alışmak, enflasyona teslim olmanın en hızlı yolu.
  5. Birikimi tek bir sepete koymayın. Vadeli mevduat, enflasyona endeksli araçlar, fonlar, değerli maden veya döviz… Hangisinin doğru olduğu risk toleransınıza ve hedef vadenize bağlı. Benim yaptığım, parayı vadeye göre bölmek: 1 yıl içinde lazım olacaklar düşük riskli, 5 yıldan uzun vadeliler ise daha yüksek getirili tarafta. Yatırım seçeneklerini karşılaştıran içerikleri okumadan tek bir araca yüklenmeyin.
  6. Borçlarınızı bu tabloya dahil edin. Yüksek faizli kredi kartı borcu varken yatırım yapmaya çalışmak, deliğe su doldurmak gibi. Ödediğim faiz, elde edebileceğim getiriden yüksekse önce borcu kapatıyorum. Öte yandan sabit faizli, düşük oranlı uzun vadeli bir borç enflasyon ortamında sizin lehinize bile işleyebilir.
  7. Gelir tarafını da güçlendirin. Yalnızca kısarak enflasyona yetişmek bir yerden sonra tıkanıyor. Kısılacak gider sınırlıdır, ama gelir kalemi eklenebilir. Yan gelir fikirleri ya da mesleki becerinizi ücrete dönüştürmek, uzun vadede en etkili korunma yöntemlerinden biri oldu benim için.
  8. Yılda iki kez gözden geçirin. Bütçenizi, tasarruf oranınızı ve yatırım dağılımınızı en az altı ayda bir masaya yatırın. Koşullar değişiyor; planın da değişmesi gerekiyor.

Sık Yapılan Hatalar